W środę w Hiszpanii rozpocznie się 24-godzinny strajk generalny zwołany przez dwa największe związki zawodowe. Protestujący domagają się reakcji na szybko rosnące czynsze i koszty życia, a akcja odbywa się na kilka tygodni przed przedterminowymi wyborami.
Co się zatrzyma
Strajk, który ma ruszyć o północy, ogłosiły centrale Comisiones Obreras (CCOO) i Unión General de Trabajadores (UGT). Hasło protestu brzmi: płace, mieszkania, ceny. Związki po raz ostatni wspólnie wezwały do strajku generalnego w 2012 roku, w szczytowym okresie kryzysu i polityki oszczędności.
Utrudnienia mają objąć wiele dziedzin życia:
- transport – spodziewane są odwołane i opóźnione loty, a komunikacja miejska w dużych miastach będzie jeździć rzadziej,
- szkoły i placówki ochrony zdrowia,
- sklepy i inne usługi, w których możliwe są zamknięcia lub ograniczona obsada.
W sektorach kluczowych ma obowiązywać minimum usług.
Skąd ta złość
Bezpośrednim zapalnikiem protestów stała się wrześniowa eksmisja 87-letniej mieszkanki Madrytu, której właściciel, firma, podniósł czynsz. Kobieta zmarła już po wyeksmitowaniu. Zdjęcia Maricarmen Abascal wynoszonej z domu na noszach poruszyły opinię publiczną, wywołały demonstracje i miasteczka protestacyjne w całym kraju, a w efekcie przyczyniły się do kryzysu politycznego. Rząd zdecydował o przyspieszonych wyborach 29 listopada.
Dane pokazują skalę problemu. Według Banku Hiszpanii w kraju brakuje około 750 tysięcy mieszkań, a do 2028 roku luka może przekroczyć milion. Średni czynsz sięgnął 1176 euro miesięcznie, podczas gdy przeciętna pensja młodej osoby to 1190 euro, jak wynika z danych Hiszpańskiej Rady Młodzieży. Wiele osób, którym brakuje pieniędzy, mieszka w przepełnionych wynajmowanych mieszkaniach lub zostaje u rodziców.
Polityka przed wyborami
Premier Pedro Sánchez nie poparł strajku wprost, ale w poniedziałkowym nagraniu podkreślił rolę zbiorowych działań w zdobywaniu praw socjalnych. Powiedział: „Ośmiogodzinny dzień pracy, emerytura, publiczna opieka zdrowotna – nic z tego nie spadło z nieba”. Według analityka Luke’a Stobarta strajk może pomóc rządowi utrzymać temat mieszkań w centrum debaty przed wyborami.
Sytuacja polityczna jest dla rządzącej PSOE trudna. Partia traci poparcie z powodu sposobu radzenia sobie z kryzysem migracyjnym w Ceucie oraz skandali korupcyjnych dotyczących otoczenia premiera i jego rodziny. Dodatkowo na początku listopada doszło do katastrofy kolejowej, w której zginęło 69 osób, na linii, na której niecały rok wcześniej wydarzył się inny śmiertelny wypadek. Minister transportu Óscar Puente podał się do dymisji. Opozycja, czyli Partia Ludowa (PP) i skrajnie prawicowy Vox, uznała strajk za motywowany politycznie i skrytykowała jego termin, dzień po państwowych uroczystościach żałobnych. Według sondaży prowadzi PP, która mogłaby rządzić z Voxem. Byłby to pierwszy raz od końca dyktatury Franco, gdy skrajnie prawicowa partia weszłaby do rządu centralnego.
Stobart zwraca uwagę, że po stronie lewicy nie ma jednolitego przekazu. Baskijskie związki ELA i LAB, galicyjska CIG oraz CGT krytykują władze regionalne i krajowe za brak działań wobec spekulacji mieszkaniowej. Analityk ostrzega, że protesty mogą urosnąć do szerszej fali niepokojów społecznych, jak we Francji czy we Włoszech, co mogłoby obrócić się przeciw rządowi.
Co to oznacza dla Polaków
Dla podróżnych najważniejsze są potencjalne zakłócenia w lotach i transporcie publicznym. Jeśli planujesz w środę lot do Hiszpanii lub z niej albo przesiadkę na hiszpańskim lotnisku, warto sprawdzić status połączenia u przewoźnika i uwzględnić zapas czasu. Podobnie jest z wizytami w urzędach, szpitalach czy placówkach, które mogą działać w ograniczonym zakresie.
Choć strajk dotyczy Hiszpanii, problem drogich mieszkań i niskich zarobków młodych ludzi dobrze znają także polscy czytelnicy. Hiszpańskie protesty pokazują, że w wielu krajach Europy kwestia dostępności mieszkań staje się jednym z głównych tematów kampanii wyborczych.
Źródło: Al Jazeera – „Spain braces for nationwide strike as anger over housing, costs boils over”
